EUSKERA 3.Gaia

                      

EUSKERA (3.gaia)

GRAMATIKA

IZENORDAINAK: Izena ordezkatzen dute, haren funtzioa betetzen dute, ezin da determinatzailerik ez adjektiborik  erabili, deklinatu egiten dira.

MOTAK:

        1-Pertsona-izenordainak:pertsona zehazten dute,nor, nori, norekin…

                                                                                                             Bi mota:Arruntak(ni, zu….)

                            Indartuak. aditzaren aurrean eta ERE hitzaren aurrean) (neu, zeu..)

Pertsona-izenordain arrunten taula:

NOR	NORK	NOREN	NORENTZAT	NOREKIN	NORTAZ
ni	nik	nire	niretzat	nirekin	nitaz
hi	hik	hire	hiretzat	hirekin	hitaz
hura	hark	haren	harentzat	harekin	hartaz
gu	guk	gure	guretzat	gurekin	gutaz
zu	zuk	zure	zuretzat	zurekin	zutaz
zuek	zuek	zuen	zuentzat	zuekin	zuetaz
haiek	haiek	haien	haientzat	haiekin	haietaz

Pertsona-izenordain indartuak:

NOR	NORK	NOREN	NORENTZAT	NOREKIN	NORTAZ
neu	neuk	neure	neuretzat	neurekin	neutaz
heu	heuk	heure	heuretzat	heurekin	heutaz
bera	berak	beraren	berarentzat	berarekin	beraz
zeu	zeuk	zeure	zeuretzat	zeurekin	zeutaz
geu	geuk	geure	geuretzat	geurekin	geutaz
zeuek	zeuek	zeuen	zeuentzat	zeuekin	zeuetaz
berak	berek	beren	berentzat	Berekin	berez

                                                                                                      2-Zehaztugabeak: Ez dute zehazten nori buruz edo zeri buruz hitz egiten gauden.

                -Inor/ezer :galderetan eta ezezko perpausetan

                -norbait/zerbait: baiezkoetan

                -Edonor/edozer: galderetan, baiezkoetan eta ezezkoetan.

         3-Bihurkariak:Ekintzaren egilea eta hartzailea pertsona bera direnean.

                        Noren kasua + BURUA(neure buruari…)      

         4-Elkarkariak: elkarrekikotasuna edo bi pertsonaren  arteko harremana edo eragina ematen dute aditzera.

                -Mugagabean deklinatzen dira.

                -Bizidunen deklinabide marka hartzen dute, nork kasuan     

                  izan ezik (elkarrekin, elkarri, elkarrengana…).

LEXIKOA

Sinonimoak:

Ahal= nahi

Oparo= jori

Soro= lur-sail

Patrika = sakela

Irabazi =Mozkin

Esapideak:

“Miseria gorritik atera”              Aberaztu.

“Kale gorrian geratu”               Ezer gaba geratu.

“Negu gorria heldu”                 Negu hotza heldu.

“Umegorria izan”                     Umemokoa izan.

“Astegun gorria izan”              Asteguna izan.

“Lotsa gorria pasatu”               Lotsa handia pasatu.

“Larrugorritan egon”                Biluzik egon.

“Inoren lepotik barre egin”   Inoren kontura barre egin
”Zerbait bere onera etorri”      lehengora itzuli

“Piper egin”     Sasieskola egin

“Pipertu”  Haserretu
”Piperrik ez”     Batere ez

“Piper gorria baino gorriago”   Lotsa izan

“Sardina bat jan, sardina bat lan”    Indarra izateko ongi elikatu

  beharra dago

“Txerri gosetiak ezkurra amets”   Zerbaiten gabezia duenak

  huraxe nahi du

“ Ogi gogorrari hagin zorrotza”          Lan zailei gogor heldu behar zaie.

JAN aditzaren esanahia bera dutenak: higatu, sinetsi, xahutu, desagerrarazi, elikatu.

        Hitz elkartuak:

Jatetxe: janaria eta edaria zerbitzatzen diren etxea.

 Jan-neurria:dieta

 Jangela: jantokia.

 Jangura:jateko gogoa, gosea:

 Janaldi:jaten igarotzen den denbora.

 Jatordu:jateko ordua.

 Jangai:jatekoa.

Lengua 1ª y 2ª Lección

LENGUA (Lección 1)

GRAMÁTICA:

®La comunicación  es el proceso por el cual recibimos y transmitimos información.

                                                Verbal (voz)

®Formas de comunicación

                                              No verbal (visuales, acústicas…)

Emisor: persona que transmite la                                      información.

®Elementos de la comunicación              Receptor: persona que recibe la información.

                                                        Mensaje: información que se transmite.

                                      Código: sistema de signos

                                      para transmitir.

VOCABULARIO:

-Conmovido: impresionado, enternecido.

-Grupa: parte trasera del lomo del caballo.

-Airado: indignado, muy enfadado.

-Vehemencia: pasión, ímpetu, energía.

-Recto: justo, correcto.

PALABRAS SINÓNIMAS: palabras que significan lo mismo.

PALABRAS ANTÓNIMAS: palabras con significado contrario.

Sinónimas: ingenioso=ocurrente.

               Generoso=espléndido.

               Discusión=riña.

               Mercader=comerciante.

               Andar=caminar.

               Torcer= girar.

               Suplicar=pedir.

ANTÓNIMOS:

         Sincero=embustero.

         Complicado=sencillo.

         Agradable= molesto.

         Tranquilo=inquieto.

         Temprano=tarde.

         Poco= mucho.

         Contento= triste.

AÑADIENDO PREFIJOS ANTÓNIMOS: despreocupado, deshonesto, desagradecido, desconocido.

                            SINÓNIMO                   ANTÓNIMO

BULLICIOSO                RUIDOSO              SILENCIOSO

VELOZ                           RÁPIDO                LENTO

LECCIÓN 2

Lenguaje: es el sistema de comunicación más utilizado por loa seres         humanos. Puede ser oral o escrito.

Lengua : conjunto de sonidos, palabras, y reglas que comparte un grupo de personas.

Castellano se habla en España y gran parte de América.Otras lenguas que se hablan en España: gallego, catalán, euskera.

VOCABULARIO:

Afanosamente: con mucho esfuerzo.

Tibio: cálido, templado.

Disuadir: convencer para no hacer lo que pensaba.

Veredicto: fallo, decisión de una prueba o concurso.

Estériles : que no pueden dar fruto.

Mudar:cambiar, modificar, alterar.

Víspera: el día antes.

Singular: raro

Acuciante:apremiante.

Iniciativa:idea que da alguien para hacer alguna cosa.

NAZIOARTEKO HEGAZTIEN EGUNA
 

Euskera 2. gaia

EUSKARA (2.GAIA)

GRAMATIKA.

        Izena :Pertsonak, animaliak, landareak, sentimenduak, gauzak              aipatzeko erabiltzen dugun hitza.

MOTAK:

BIZIDUNAK :pertsonak eta animaliak aipatzeko.( ama, txakurra…)

BIZIGABEAK: beste guztiak eta landareak (etxe)

BEREZIAK :pertsona , gauza, lekua… adierazteko. Mugatzaile barik. Letra larriekin idazten dira.

ARRUNTAK: Multzo bateko pertsonak, gauzak, lekuak.....adierazteko. Letra xeheekin idazten dira.

ZENBAKARRIAK: Zenbatu daitezkeenak.

ZENBAKAITZAK: Ezin direnak zenbatu. NEURGARRIAK: Neur        

                                                                  daitezke (litro bat ur)

                                                                  NEURGAITZAK: Ezin

                                                                  dira neurtu (denbora

                                                                  luzea)

LEXIKOA

SINONIMOAK:

Elezahar=kondaira

Apain= dotore

Kutsu= aire

Bihi= ale

Landarearekin zerikusia duten hitzak: sastraka, ale, erne, txertatu, hazi, kimu.

Antonimoak:

Haritza: sendoa (antonimoa: ahula)

Arrosa: ederra  (antonimoa: zatarra)

Zumea : biguna (antonimoa:gogorra)

Orbela : makala (antonimoa: mardula)

LORATU  hitzaren beste esanahi batzuk: ugaldu, loretan jarri, pilota parabola eginez jaurti.

ATZIZKIAK: -ondo, -di ala –ti

Mahatsa:             mahasti                        mahatsondo

Banana:              bananadi                      bananondo

Arana:                 arandi                           aranondo

Gaztaina:            gaztainadi                    gaztainondo

Intxaurra:           intxaurdi                      intxaurrondo

Pinu:                   pinudi                

Lizarra:               lizardi                          

Artea:                 artadi

Urkia:                  urkidi

Haritza:              harizti

ESAMOLDEAK

“Haritz eroriari orok egur” : besteen zoritzarretik etekina atera nahi dugunean.

“Arbolak, bizi deno, baduke itzala” : esperantza ez da inoiz galdu behar.

“Irakasle hori sasijakintsua da”: ez daki ematen duen beste.

Euskera 1. gaia

EUSKARA (1.GAIA)

                                     

           PERPAUSA: -Esanahi osoa duena.

- Hizkerako atalik txikiena.

 -Letra larriz hasi, puntuarekin bukatu.

- Aditza ezinbestekoa du.

-Bi osagai ditu: sujektua eta predikatua.

                 -Sujektua jakiteko aditzari NOR edo NORK galdetu behar zaio.                                                  
           LEXIKOA:
  
         UGALDU=UGARITU

         XEDE=HELBURU

         IHARDE=ERANTZUN

         HAUSNARTU=PENTSATU

           ESAPIDEAK:

              “Aho zabalik alde egin zuten etxetik” =Harriturik alde egin zuten
                                                                                 etxetik.

                Aho batez=adostasunez.

                Aho betean =argi eta garbi.

                Aho bete hortzekin =txunditurik.

                Esne mamitan bizi=ondo baino hobeto bizi.

                Izatekoa izan= apartekoa izan.

            SENIDEAK:

          AITAREN ARREBA=nire IZEBA da

          AMAREN NEBA = nire OSABA da

          AMAREN BESTE SEMEA=  nire ANAIA/NEBA da

          AITAREN BESTE ALABA= nire AHIZPA/ARREBA da

          AMAREN GURASOAK= nire AITONA/AMONAK dira

          AITAREN AITA= nire amaren AITAGINARREBA da

           AMAREN AMA= nire aitaren AMAGINARREBA da

          AMONAREN AMA= nire BIRRAMONA da

          AITAREN ANAIAREN SEME-ALABAK= nire LENHENGUSUAK dira

          Nire ama, nire aitaren gurasoen ERRAINA da

          Nire aita, nire amaren gurasoen SUHIA da

-         
             BIZI :BIZIKI, BIZIDUN, BIZIGABE, BIZIGARRI, BIZIGAI.

-           BIZI hitzekin zerikusia duten hitzak: handi, azkar, alai, argi, zakar.

           
           ANIMALIAK                                   PERTSONAK

  -         hanka                                            zangoa.

-           zurda                                             ilea.

-           apatxa                                           oina.

             Muturra                                          aurpegia.

A            ADJEKTIBOAK:

           -Txerria bezain zikina

           -azeria bezain maltzurra.

           -txoria bezain arina.

-          -ardia bezain apala.

            -mandoa bezain tematia.

               HITZ PARONIMAK: HITZ BATEAN LETRA BAT BAKARRIK ALDATZEN DENA.

            -Izan, izar, ezar

            -ezar, ezan, esan.

            -arto, ardo, arao

-           -gari,guri, gune.